Materials Science: Шүдний эмчилгээний салбарт ашиглагдаж буй биоактив ломбоны материалуудын тухай
02-Oct-2016 5.0 0

Өмнөтгөл

АНУ ба Канад улсуудын хувьд resin bonding ломбоны материалууд нь стандарт эмчилгээний ажилбарт тооцогддог. Өнөөгийн байдлаар эдгээр улсуудын зах зээл дээр 80 гаран төрлийн өөр хоорондоо ялгаатай resin bonding системүүд худалдаалагдаж байна. Өнөөг хүртэл хугацаанд resin bonding систем нь нэлээд хэдэн үе дамжин хөгжиж ирсэн бөгөөд үүний эцсийн шалтгаан нь bonding хийх процессиийг илүү энгийн хялбар болгох зорилго байсан юм. Хэдийгээр олон удаагийн оролдлогуудын дүнд resin bonding системүүд ашиглахад хялбар “simplified” болсон ч түүнийг ашиглахад бусад хүндрэл бэрхшээлүүд мөн урган гарсаар байна.

Resin bonding системүүдийн тухай олон тооны судалгааны материалуудад “Орчин үеийн адгезив материалуудын удаан хугацаанд ашиглах байдлыг үл харгалзах юм бол шууд bonding үүсгэх процессийн үр дүн дээд зэргийн. Харин удаан хугацааны ашиглалтын явцад зарим системүүд гайхалтай гэж дүгнэж болохуйц хэмжээнд чанараа алддаг” гэж тэмдэглэсэн байдаг. 1 Etch-and-rinse ба self-etch аргачлал бүхий bonding agent-уудын гидрофиль шинж чанар нь dentin-bonding-ын удаан хугацааны ашиглалт даах чадварт хамгийн сөргөөр нөлөөлдөг хүчин зүйл юм. 2

Тухайн simplified adhesive systems буюу хялбаршуулсан адгезив материалуудын гидрофиль шинж чанар эмчийн зүгээс гаргах зарим нэг алдаатай хавсрахаараа ийнхүү тус материалын удаан хугацааны ашиглалт даахгүй байх алдаанд хүргэдэг. Энэ асуудлын талаар Tay, Carvalho, Pashley, et al. олон удаа судалгааны  материалд иш татан дурдсан байна.3,4 Эдгээр судлаачид дээр дурдсан bonding agent-ууд нь тугалмайн шингэнд агуулагдах plasma protein-уудыг хангалттай хэмжээнд коагуляци болгож чаддаггүйн улмаас ийнхүү ус татах гидрофильжилт үүсдэг гэж тайлбарладаг. Ус татах процессийн дүнд үүссэн шингэний дуслууд нь simplified adhesive материалуудыг direct restorations зорилгоор ашиглаж буй dual-/auto-cured композит материалууд болон indirect restorations-ын үед бүрээс наах зорилгоор ашиглаж буй резин цементүүдтэй таарамжгүй үл зохицол бий болгодог.

Шингэн нэвчилтийн улмаас материалын шинж чанар алдагдах энэхүү процессийг “water-tree” хэмээх нэр томьёогоор тайлбарлах бөгөөд энэхүү ойлголт нь газар доогуурх цахилгааны кабелийн полиэтилен тусгаарлагч хэрхэн мод шиг хэлбэр үүсгэн чанараа алддагаас жишээ аван үүссэн  юм. Bonding материалын хувьд энэ нь тугалмайн шингэн dentinbonding interface-ыг дамжин гарахдаа усан цэврүү үүсгэж байдаг бөгөөд энэхүү усан цэврүү маягийн зүйл нь dentinbonding interface-д байнгын ачаалал учруулсанаар түүнийг эвдэх төдийгүй adhesivecomposite interfaces-ыг ч мөн сүйрэлд хүргэх шалтгаан болдог. 4 Дээр дурдсан  тугалмайн сувгийн ялгаруулдаг plasma protein нь хүчилтэй урвалд орох үед тугалмай ба  resin bonding agent interface-ын гидролитик ба ферментийн гаралтай задралын шалтгаан болдог. Энэхүү задралд оролцож байгаа ферментийг matrix metalloproteinases (MMPs) гэж нэрлэдэг.

Одоогийн байдлаар энэхүү тугалмай ба bonding agent-ын холбоосын задралын шалтгаан болдог MMPs -ыг багасгах зөвхөн гурван төрлийн арга зам байна. Үүнд: (1) 2%-ын  chlorhexidine-ы уусмалыг bonding хийхийн өмнө ашиглах, (2) benzalkonium chloride агуулсан etchant ашиглах (3) BAC (i.e., Bisco’s Uni-etchproducts) нэрээр нь сайн мэдэх polyvinylphosphonic хүчил ялгаруулагч бүтээгдэхүүнүүд буюу glass ionomer and resin-modified glass ionomers ашиглах.

Богино хугацааны үйчилэлийн улмаас chlorhexidine-ы уусмалыг bonding хийх үеийн өмнө ашигладаг ч энэхүү аргачлал нь бас тодорхой асуудал дагуулдгийг судлаачид дурдсан байдаг. 6 BAC агуулсан etchant-ууд нь  MMPs-ыг хангалттай хэмжээнд бууруулж чаддаг тул бүх төрлийн bonding хийхэд ашиглаж болно. 7

Гэвч matrix metalloproteinases (MMPs) ферментийн үйл ажиллагааг хамгийн сайн бууруулдаг төдийгүй шүдний гадаргууг дахин эрдэсжүүлдэг сонирхол татахуйц аргачилал нь glass ionomer cements (GIC) ба resin-modified glass ionomers (RMGIC)-ыг ашиглах аргачлал юм.

 

Glass ionomer cements (GIC) ба resin-modified glass ionomer cements (RMGIC)

Glass ionomer cements-үүдийг шууд нөхөн сэргээх direct restorative material-ын зориулалтаар урт удаан хугацаанд ашиглаж байна. Энэ төрлийн цементүүдийн эрт үеийн төлөөлөл нь ашиглахад хялбар биш төдийгүй амархан задардаг зэрэг нь шүдний ломбоны материалаар ашиглахад нийцэхгүй гэсэн шүүмжлэл дагуулдаг байсан. Гэвч орчин үеийн glass ionomer cements-ийн төлөөлөл нь бэлтгэсэн жорын хувьд төдийгүй pre-encapsulated савалгаагаараа шүд нөхөн сэргээх үйл ажиллагаанд маш чухал гэж үзэх болсон.

SDI North America (Riva материалын төлөөлөл), GC America (Fuji материалын цувралууд), VOCO (Iono материалын төлөөлөл) зэрэг компаниуд өөрийн үйлдвэрийн бүтээгдэхүүнүүдээ тасралтгүй хөгжүүлсэнээр ашиглахад хялбар, удаан хугацааны ачаалал даах GIC ба RMGIC материалууд гарган авахад томоохон хувь нэмэр оруулж байна.

GIC ба RMGIC материалуудын хувьд нэгдүгээрт тооцогдох чухал ач холбогдол нь өнөөг хүртэл цорын ганц bioactive материал буюу амьд эд ба bonding системүүдийн хооронд үйлчилж чадах чадвар бүхий материалаар тооцогдож ирсэн явдал юм. Glass ionomers-ууд нь өөрөөсөө ион ялгаруулах төдийгүй амны хөндийгөөс өөртөө ион шингээж дахин цэнэглэгдэх чадвартай. Кальцийн фосфат, фтор, стронци болон бусад  эрдэс давсуудыг дамжуулах чадвар нь хоол хүнсний зүйлсийн үүсгэх хүчиллэг орчиноос шүдийг байнга тогтвортой хамгаалах, эрдэсжилтийг дэмжих, хүчиллэг орчинд фосфортой харилцан үйлчилж polyvinylphosphonic acid үүсгэх зэрэг боломжийг олгоно. Glass ionomer cements-ын энэхүү шинж чанар нь MMP ферментийн үүсэлтийг дарангуйлж өгсөнөөр ихэнх хуванцар ломбо ба дентины хоорондын холбоосыг устгадаг коллагений задрал үүсэхгүй байх нөхцөлийг бүрдүүлж өгнө. 9

GIC ба RMGIC материалууд нь хоёрдугаарт тэдгээрийн үүсгэх bonding нь шүдний бүтцийг химийн аргаар хайлуулж өгсөнөөр дээд зэргийн bonding үүсгэх нөхцөл боломжийг бүрдүүлж өгдөг. GIC-ын найрлаганд агуулагдах polyacrylic acid ба calcium fluoroaluminosilicate glass шиллэг биетүүд нь шүдний гадаргууд хавсран үйлчилсэнээр кальци ба фосфатын ионуудыг ялгаруулах бөгөөд эдгээр нь  GIC-ын гадаргуугийн өнгөн давхаргад  “interdiffusionzone” гэж нэрлэдэг дундын давхарга үүсгэдэг.10 Шүдний гадаргууг химийн аргаар хайлуулсны дүнд үүсэх холбоосын улмаас заавал  resin bonding agents хэрэглэх шаардлагагүй нөхцөл байдал үүснэ. Материалаас ион ялгарах нь өнгөр тогтолтыг багасгаж өгөх бөгөөд хүчиллэг орчиноос тусгаарлах үйлчилгээ  нь амны хөндийд хүчиллэг бус саармаг орчин үүсгэх боломж олгоно. Нэмж хэлэхэд  GIC нь маш сайн marginal integrity-ын тусламжтайгаар дээд зэргийн битүүмжлэлтэй орчин үүсгэх тул удаан хугацааны ашиглалтын явцад шингэний бичил нэвчилт  microleakage үүсэхгүй байх мөн тухайн орчноос мономер гадагшлахгүй байх боломж бүрдүүлэх бөгөөд энэ нь дээд зэргийн бионийцэл бүхий бүтээгдэхүүн болохыг батлаж өгнө.

Glass ionomer cements материалын бас нэг чухал ач холбогдол бүхий зүйл нь энэ нь moisture-loving materials-ын төрөлд хамаарах бөгөөд энэ шинж чанар нь түүнд амны хөндийн орчинд ашиглахад маш ухаалаг боломжийг олгоно. Тугалмайн шингэн шүдний гадаргуугаас  GIC-рүү шилжих нь  glass ionomer суурьтай материалын өөрөө хатуурах self-toughening mechanism-ыг бүрдүүлэх төдийгүй матриксын дагуу тархах cracks хагаралын чигийг өөрчилж барьж тогтоох....ачааллын улмаас GIC-т үүсэх томоохон хэмжээний cracks хагаралыг өдөөж өгөх нүхжилтийг багасгах зэрэг үүрэг гүйцэтгэнэ. 4

Interdiffusion zone гэж нэрлэгддэг дундын давхарга нь үйл зүйн ачааллын үед шүд болон материалын хоорондын холбоос хэсэгт ачааллыг бууруулах амортизаторын үүрэг гүйцэтгэнэ. 12

Resin-modified glass ionomers(RMGIC) нь уламжилалт glass ionomer cements-д бага зэрэг light-curing resin нэгдэл нэмж өгсөн гибрид материал бөгөөд шинж чанарын хувьд light-curing resin ба glass ionomer cements-ын завсрын байдалтай. 13 RMGIC нь glass ionomer cements-ын бүхий л шинж чанарыг үзүүлэх боловч гоо сайхны хувьд илүү төдийгүй гэрлээр хатуурдагаараа давуу талтай.   RMGIC нь полимержих урвалын явцад үүсэх агшилтын улмаас дотоод бүтэцдээ бага зэргийн cracks хагаралуудыг үүсгэх боловч эдгээр нь өөрийгөө нөхөн сэргээх төрөлхийн шинж чанарынх нь улмаас дахин сэргэж хагаралууд нь алга болдог. 12

RMGIC-г Class II нөхөн сэргээлтэнд ашиглахад “шүдний тууш тэнхлэгийн дагуух microleakage буюу бичил нэвчилтийг хангалттай хэмжээнд бууруулдаг” учир ломбодсон шүдэнд нян бактери халдварлаж хоёрдогчоор цоорол үүсэхээс урьдчилан сэргийлдэг. 14 RMGIC нь өөртөө шүдний бүтэц ба композит резинд аль алинтэй нь холбоо үүсгэх чадвар бүхий олон үйлдэлт молекулууд агуулах тул үүний ачаар паалан, тугалмай, цементийн эд  болон композит резины хооронд маш сайн битүүмжилэл бүхий холбоо үүсдэг. Энэ төрлийн материал нь мөн GIC-тэй ижил том хэмжээгээр ломбо тавих боломжтой тул шаардлагатай композитын хэмжээг багасгаж өгсөнөөр түүний доорх тугалмайн бүтэцтэй харилцан үйлчилэх боломж олгоно.

GIC ба RMGIC -ийг араа бүлгийн шүднүүдийн Class V ба уламжилалт Class I restorations-д ашиглахад маш олон ашиг тустай. Эдгээр материалыг тавихад маш хялбар бөгөөд тухайн орчин нь ялимгүй чийгтэй байсан ч тавих боломжтой. Эдгээр материалуудыг ялимгүй чийгтэй орчинд тавьж болох ч энэ нь тухайн орчин нойтон байж болно гэсэн үг биш юм. Нөхөн сэргээх техник аргачлал нь шүдний ломбоны бусад  материалуудтай ижил.

Би өөрөө араа шүдний Class I ба V restorations-д голдуу Riva SC (SDI) ба Fuji 9 GP Extra (GC America)-г ашигладаг. (Зураг 1-7)

Энэ төрлийн материалд хэлбэр гаргах ба өнгөлгөө хийхдээ заавал усан шүршүүрийн хамт fine ба ultra fine ширхэг бүхий composite finishing бор ба polisher-уудыг ашигладаг бөгөөд эдгээр нь материалын гадаргууд гэмтэл учруулдаггүй. (Зураг 8)

RMGIC материалуудын хувьд тухайлбал Riva LC ба Fuji II LC зэргийг бага араа ба үүдэн шүдний Class V restoration-ын үед ялангуяа цооролд өртөмтгий өвчтөнд хэрэглэх нь илүү үр дүнтэй. (Зураг 9-12)

Class II restorations бол шүдний эмч нарын хувьд ихэнхдээ томоохон сорилт болж өгдөг. Хэрэв эмч энэ тохиолдолд GIC ба RMGIC материалыг сонгосон бол сэтгэл ханамж дээд зэрэг өгөх үр дүнг гаргаж авах тийм ч хялбар бус. Иймд энэ асуудлыг шийдэх үүднээс “sandwich technique”-ыг хөгжүүлсэн байна. Энэ нь GIC-ыг шүдэнд bonding үүсгэх зорилгоор ашиглаад дараа нь түүн дээрээс resin-bonding agent хэрэглэж composite resin тавих аргачлал юм. Энэ тохиолдолд GIC нь олонх resinbonded composite (RBC) аргачлалуудыг хэрэглэх үед үүсдэг хэт мэдрэгшилт ба бондын алдааг багасгаж өгнө. Гэсэн хэдий ч RBC нь хангалттай хэмжээнд GIC-тэй холбоо үүсгэж чадаагүйн улмаас их хэмжээний алдаа гардаг. RBC-г дангаар нь ашиглах нь удаан хугацааны  ашиглалтын чанар даахдаа муу байдаг. Тэгвэл энэ аргачлалын дутагдалтай талыг modified sandwich technique нөхсөн бөгөөд энэ аргачлалын хувьд эхлээд GIC тавиад дараа нь түүний дээрээс RMGIC ашиглаад түүн дээрээ RBC тавьдаг. Ингэснээр уламжилалт sandwich technique-ээс илүү сайн үр дүн үзүүлэх боловч энэ аргачлал нь ажиллагаа ихтэй бас цаг хугацаа их шаарддаг гэдгээрээ бас дутагдалтай талтай.

The ‘Co-Cure Technique’

2006 онд хэвлэлд гарсан нэгэн шинжлэх ухааны өгүүлэл нь миний хувьд араа бүлгийн шүдний direct restorations төдийгүй бүх төрлийн direct restorations-уудын хувьд хувьсгал болсон үйл явдал болсон гэж үздэг. Энэ нь араа бүлэг шүдний direct restorations-ын үед хэрэглэх шинэ төрлийн арга зам буюу Co-Cure Technique-ын тухай өгүүлэл байсан юм. Энэ аргачлал нь хоёр өөр төрлийн гэрлээр идэвхждэг материалыг нэгэн зэрэг photopolymerization хийх аргачлал бөгөөд “photo-polymerization хийхийн өмнө GIC, RMGIC, composite resin зэргийг ээлж дараалан тавиад дараа нь photo-polymerization хийж гэрлээр шарах үед GIC-ын анхдагч хатууралт (initial set)-ын өмнөх нөхцөл байдал нь direct restorations-ыг нэг удаагийн ирэлтээр хийх гүйцэтгэлийн үр ашгийг нэмэгдүүлж өгч байна” гэж дүгнэсэн байна. 16

Co-Cure Technique-ийг ашиглах үед composite restoration-д заавал bonding agent ашиглах шаардлагагүй. Учир нь RMGIC материал нь үнэндээ бол өөрөө bonding agent юм. Иймд RMGIC нь GIC ба resin composite material-ыг хооронд холбох үүрэг гүйцэтгэнэ. GIC, RMGIC ба композит материалыг ийнхүү хослуулан  ашиглах нь “monolithic biomimetic restoration” гэгдэх маш сайн нөхөн сэргээлтийг үүсгэнэ. Энэ аргачилал нь  “open sandwich” төрлийн sandwich technique юм. Энэ нь сэндвичийн GIC бүрэлдэхүүн хэсэг нь амны хөндийрүү ил гарна гэсэн үг юм. (Зураг 13) Энэ нь ердийн direct RBC technique-тэй харьцуулахад ажилбарын дараах хэт мэдрэгшилтийг маш сайн бууруулж өгнө. Би 2008 оноос хойш өнөөг хүртэл араа шүдний direct restorations-д энэ техникийг ашиглаж байна. Энэ аргачилал нь миний эмнэлзүйн ажилбарын тулгын чулуу болтол өөриймшиж чадсан билээ.

 

Эмнэлзүйн ажилбар (Зураг 14)

Тухайн шүдэнд тохиромжтой  матриксыг байршуулсаны дараа энэ аргачилалд 37%-ын фосфорын хүчил ашиглаж шүдийг бэлтгэнэ. Фосфорын хүчлийг “totaletch” RBC аргачлалын үед etchant ашигладаг шиг хөндийг дүүрч хальтал нь хийнэ. 5 секундын дараа хүчлийг усаар угааж саармагжуулна. Дараа нь шүдний гадаргууг хуурайшуулах боловч хэт хуурай болгох шаардлагагүй. Гадаргуу үл ялиг чийгтэй байж болно. Учир нь уг гадаргуу дээр хэрэглэх GIC материал нь ус татах буюу гидрофиль шинж чанартай гэдгийг анхаарах хэрэгтэй.

Нунтаг GIC материалыг хөндийд хийж паалан тугалмайн зааг (DEJ) хүртэл хийж өгөх бөгөөд үүний дараа түүн дээрээс шууд нунтаг RMGIC материалыг GIC-ыг бүрхтэл маш нимгэн давхаргаар тавина. Эцэст нь хөндийгөөс ялимгүй илүү гарсан дүүрэнтэйгээр композит материалыг шүдний хөндийд хийж өгнө. Том хэмжээтэй round burnisher-ээр илүүдэл резин  материал (i.e., Riva Coat by SDI or G-Coat by GC)-ыг аваад илүүдэл GIC ба композит материалыг баллуурдаж маржин хэсэг үүсгэх буюу суваг ба цагаан шугам үүсгэхээс сэргийлнэ. Restoration-ы хорших гадаргуу талыг хуванцар occlusal matrix эсвэл эрхий ба долоовор хуруугаар аажим дарж нягтруулах нь нөхөн сэргээлтэнд ашиглаж буй гурван материалын нэгдлийг сайжруулах зорилготой юм. Энэ нь мөн нөхөн сэргээлтийн хоршихуйг эцэслэн тохируулах ажилбарын цагийг хэмнэж өгөх сайн талтай. Хэлбэржүүлсэн restoration-ыг хамгийн багадаа 1,500 mw/cm2 хүчин чадал бүхий LED curing light-аар 30-40 секунд шарна. Гэрлээр хатуурдаг direct restorations-уудын  хувьд гэрлийн чанар маш чухал, өндөр дээд зэргийн ач холбогдолтой бөгөөд гэрлийн чанар хангалттай байж байж direct restoration иж бүрэн хатуурна. Restoration хангалттай хатуурсан эсэхийг шалгаад GIC/RMGIC/composite-ын ил гарсан гадаргуу дээр байрлах илүүдэл резин материалыг дахин 10 секунд гэрлээр нэмж шарна. Үүний дараа шүднээс матриксыг салгаж аваад бэлэн болсон restoration-ыг  RBC restoration хэрхэн өнгөлдгийн адил өнгөлж бэлэн болгоно.

Энэ аргачлалыг ашигласнаараа би араа шүдний бүхэл бүтэн 3 гадаргууг хамарсан цоорлын хөндийг ганцхан матрикс ашиглаад 3-хан минутын дотор нөхөн сэргээж байна. Үүний дараа засаж өнгөлөх ажилбарт бас 3 минут орчим зарцуулна. Энэ аргачилал нь эмч ба өвчтөнд хоёуланд нь ашиг тустай бөгөөд ломбоны алдаа болон хоёрдогчоор шүд цоорох эрсдэлээс сэргийлж өгч байна.

 

Шүдний эмчилгээний материалд ашиглаж буй нанотехнологиуд

Нанотехнологи нь  0,1-100 нанометрийн хэмжээ бүхий бүрэн хэмжээний үйл зүйн чадамжтай материалуудыг төрөл бүрийн физик ба химийн аргачлалуудыг ашиглан гаргаж авах боломжийг бидэнд олгож байна. Өнөөгийн байдлаар нанотехнологи нь шинжлэх ухаан ба технологийн салбарын хамгийн эрч хүчтэй хөгжиж буй салбар болсон бөгөөд өмнө нь бол  төсөөлөхийн аргагүй байсан гайхамшигтай шинж чанартай шинэ төрлийн маш олон материалыг гарган авах боломжийг олгож, түлхэц үзүүлсээр байна.

Олон тооны судалгаагаар дээр өгүүлсэн бичил хэмжээ бүхий nanofillers ба nano-fibers-үүдийг шүдний материалд (dental composites ба bonding agents) хольж өгсөнөөр түүний физик шинж чанарууд болох бат бөх чанар, өнгөлгөө авах чанар, элэгдлийг тэсвэрлэх чанар, гоо сайхан, бондын бат бэх байдал зэргийг сайжруулах боломжтой болох нь тогтоогдсон.

Түүнчлэн нанотехнологийн шинжлэх ухаан нь нано  хэмжээстэй бүтцийн үндсэн нэгжүүд болох nanorods, nanofibers, nanospheres, nanotubes ба ormocers (органик нэгдлээр хувиргасан ceramic)-үүдийг шүдний материалын  болон bonding agents дотор өөр хооронд нь хослуулах нэгтгэх арга замаар  илүү сайжруулсан biomimetic (байгалийн мэт) restorations гаргаж авах арга замыг урьдчилан харах боломжийг олгож байна. Энэ нь эдгээр материалууд нь зөвхөн бүтцийн хувьд шүдний эдүүдтэй адил төстэй байгаад зогсохгүй тухайн бүтэц дахин эрдэсжих нөхцөл байдлыг бүрдүүлж өгч байна.

Иймд шүдний  салбарын нанотехнологийн талаар судлаач Saunders өөрийн судалгааны ажлын дүгнэлтийн хэсэгтээ “эдгээр nanorestorative biomaterials нь эмнэлзүйн салбарын үсрэнгүй хөгжлийн тулгуур болох бүрэн магадлалтай” гэж цохон тэмдэглэсэн байна.

 

Giomers

Орчин үеийн bioactive materials-ын хөгжлийн гайхамшигтай жишээ нь giomer products (Shofu Dental, Beautifil II, ба Beautifil Flow Plus)-ын хөгжүүлэлт юм.

Эдгээр giomer-үүд нь найрлагандаа резин суурьтай композит ба урьдчилан бэлтгэсэн glass ionomer жижиг хэсгүүд (S-PRG)-ийг агуулдаг. Энэхүү бүтцийн жижиг хэсгүүдийг fluorosilicate glass-ыг хуванцартай холихын  дөнгөж өмнөх байдалтайгаар polyacrylic acid-тай урвалд оруулан гаргаж авдаг. Энэ бол bioactive material-ын шинэ төрөл юм.

Giomer материалууд нь GIC-тэй төстэй шинж чанар буюу: амны хөндийд ион ялгаруулах, амны хөндийн ионоос дахин цэнэглэгдэх, өнгөр тогтолтыг багасгах, амны хөндийн орчинд хүчлийг саармагжуулсан саармаг орчин үүсгэх шинж чанартай. 

Өөр ямар ч композит материал ийм шинж чанар агуулдагггүй. Иймд би эдгээр giomer материалуудыг дээрх шинж чанаруудаас нь хамааран уламжилалт nano-hybrid composites-ын оронд ашигладаг. Эдгээр нь co-cure procedures-ыг ашиглан restoration хийх үед нөхөн сэргээлтийг тэр чигт нь biomimetic ба bioactive орчин болгож хувиргадаг.

Beautifil Flow Plus бүтээгдэхүүн нь гайхамшигтай нунжгай шинж чанартай тул ашиглахад илүү тааламжтай болсон. Энэ материалыг овооролдуулж (Зураг 15)эсвэл “modified resin cone technique” аргачлалд ашиглах боломжтой. (Зураг 16) Мөн тавихад хялбар, хэлбэрийг засаж сийлэх боломжтой, өнгөлгөө маш сайн авдаг тул direct composite veneer-т ашиглаж болно. (Зураг 17)

Хэрэглэхэд хялбар, хэлбэр ба байршилыг нь хүссэнээрээ тохируулах боломжтойн дээр биоактив шинж чанартай тул энэ төрлийн материалыг “game changer” гэж нэрлэж байгаа нь нүдээ олсон нэршил юм.

 

Resin-modified, light-cured bonding agents

Өөр нэг технологийн дэвшил гэвэл миний ашиглаж буй resin-modified, light-cured bonding agent (SDI, North America: Riva Bond LC) юм. Энэ нь тусгай жороор бэлтгэсэн шингэн RMGIC учир үүнийг композит материалтай bonding зориулалтаар ашиглана. Энэ bonding agents-ыг уламжилалт sandwich, modified sandwich техник мөн Co-Cure Technique-д ашиглах боломжтой. Энэхүү шинэ концепц нь RMGIC-ийг bonding agent зорилгоор ашиглахад ирмэгийн битүүмжилэл маш сайн үүүсгэдэг судалгааны баримтуудад тулгуурласан. Би энэхүү материалыг ихэнхдээ  Co-Cure Technique-ийг ашиглан үүдэн шүдний нөхөн сэргээлтэнд хэрэглэдэг. Материал өөрөө биоактив шинж чанартай тул би дээрх аргачлалыг ашигласнаар иж бүрэн biomimetic  ба bioactive restoration гарган авч чаддаг.

RMGIC материалыг bonding agent зориулалтаар композnт материалтай хослуулан ашиглахад дараах үе шатыг дамжина:

  1. 37%-ийн фосфорын хүчлээр 5 секундын хугацаанд etching хийнэ
  2. Хөндийг усаар угааж хуурайшуулна. Ингэхдээ гадаргууг хэт хатаахаас сэргийлнэ
  3. Бичил багсаар RMGIC bonding agent-ыг түрхээд 20 секунд гэрлээр шарна
  4. Композит материалаар хөндийг дүүргээд засаж хэлбэржүүлнэ.

Хэрэв Co-Cure Technique ашиглаж буй тохиолдолд би дээрх үе шатанд RMGIC bonding agent-ыг уламжлалт RMGIC материалаар сольж өгнө.

 

Resin-modified calcium silicates

Бас нэг өөр төрлийн сонирхолтой материал нь Bisco компаний хөгуүүлж буй TheraCal™ LC хэмээх материал юм. Энэхүү гэрлээр хатуурдаг биоактив материалыг ломбоны болон тугалмай зөөлцийн иж бүрдлийг хамгаалах зорилгоор ашигладаг. Энэ нь хамгийн анхны бөгөөд шинэ ангилалын зөөлцийг дотроос нь хамгаалах зориулалттай resinmodified calcium silicates (RMCS) материал юм. Энэ нь зөөлцийг бүрхэх жийргэвчийн зориулалттай.  Calcium hydroxide (CH) нь он удаан жил зөөлцийг хамгаалах “gold” standard материал байсаар ирсэн. Гэвч энэ нь RBC adhesives-уудын дор жийргэвчээр ашиглахад түвэгтэй байдаг.

Хэдийгээр энэ материалыг байнга ашигладаг боловч шинжлэх ухааны баримт нотолгоогоор Calcium hydroxide (CH)-д суурилсан эмчилгээний амжилт зөвхөн 30-50% байдаг.

Мөн уламжлалт хуванцар суурьт гэрлээр хатуурдаг жийргэвч материалууд нь odontoblast төст эсүүдэд cytotoxic хорт нөлөөтэй төдийгүй бүх төрлийн гэрлээр хатуурдаг resinbased MTA cement-үүд нь бага зэргийн cytopathic effects22 үзүүлдэг болох нь  судалгаагаар тогтоогдсон.  Эдгээр шинжлэх ухааны баримт дээр тулгуурлан гэрлээр хатуурдаг RMCS материал гарган авсан нь зөөлцийг хамгаалах чиглэлд гарсан томоохон хэмжээний амжилт болсон юм. Кальци нь апатит, тугалмайн гүүр, гэмтсэн шүдэнд дахин апатит бүрэлдэн бий  болох хамгийн чухал элемент юм. Үүн дээр нэмээд шүлтлэг орчин нь энэхүү зорилго биелэлээ олоход маш чухал. Энэхүү хүчин зүйлсийн хослолоор RMCS материал нь маш сайн, хатуу, зузаан тугалмайн гүүрийг бүрэлдүүлж тугалмайн одонтобласт эсүүдийг идэвхжүүүлж өгнө.

Энэ төрлийн материал нь эмнэлзүйн ажилбарын үед direct pulp-capping аргачлалын шинэ арга замыг нээж өгсөн төдийгүй апатитуудыг дэмжих замаар шинэ тугалмай эд үүсэх процессийг нөхцөлдүүлж өгч байна.

 

 

Дүгнэлт

Миний өөрийн итгэл үнэмшилээр би үйлчлүүлэгч өвчтөнүүддээ аль болох биоактив  материалуудыг сонгон хэрэглэх нь миний эмчилгээ амжилттай болох хамгийн гол зайлшгүй чухал хүчин зүйл гэж үздэг. Энэ зорилгоор аль болох тугалмайн эдийг нөхөн төлжүүлдэг, restoration-ы шинж чанарыг сайжруулдаг төдийгүй өвчтөний биеийн ерөнхий эрүүл мэндэд ашиг тустай материалуудыг сонгон хэрэглэхийг хичээдэг.

Бид бүхэн биоактив материал, технологийн үсрэнгүй хөгжлийн босгон дээр байна гэдэгт би эргэлзэхгүй байна. Иймд эдгээр материалуудыг хэрхэн өөр хооронд нь зохицуулан ашиглахад суралцах замаар өөрийн өвчтөнүүд, өөрийн мэргэжил нэгт хамт олон, өөрийн хамтран зүтгэгчиддээ туслахыг хичээж байгаа маань энэ юм. 

 

Ном зүй:

1. J. De Munck, K. Van Landuyt, M. Peumans, A. Poitevin, P Lambrechts, M. Braem, and B. Van Meerbeek. A Critical Review of the Durability of Adhesion to Tooth Tissue: Methods and Results. J. Dent Res 84(2):118–132, 2005.

2. C. M. Amaral, DDS, MS, PhD; A. K. B. Bedran-Russo, DDS, MS, PhD; L. A. F. Pimenta, DDS, MS, PhD; M. S. Shinohara, DDS, MS; M. C. G. Erhardt, DDS, MS, PhD. Effect of long-term water storage on etch-and-rinse and selfetching resin-dentin bond strengths. General Dentistry, May–June 2008 , Volume 56 , Issue 4, pp. 372–377.

3. Tay, Carvalho, & Pashley: Water movement across bonded dentin — too much of a good thing? J. Appl. Oral Sci. vol.12, no. spe Bauru 2004.

The full list of references is availlable from the publisher.

 


Tag:RMGIC, shud magazine, GIC, биоактив ломбоны материалууд, Ломбоны материал, Шүдний эмчилгээ, Giomer

Бусад мэдээлэл:
Төстэй мэдээлэл:






avatar