Хооллолтын эмгэгүүд таны амны хөндийд хэрхэн нөлөөлөх вэ?

Хооллолтын эмгэгүүд таны амны хөндийд хэрхэн нөлөөлөх вэ?

     Хооллолтын эмгэгүүд буюу anorexia, bulimia, binge eating зэрэг нь  амны хөндийд сөрөг нөлөөтэй бөгөөд эдгээрийн шинж тэмдгийг шүдний эмнэлгийн мэргэжилтэнүүд эрт илрүүлэг хийх, эмчлэх боломжтой юм. Энэхүү нийтлэлд хооллолтын эмгэгийн үед илрэх гол шинж тэмдэгүүд болон тэдгээр нь амны хөндийд эрүүл мэндэд хэрхэн нөлөөлөх, шүдний эмчилгээний баг ямар арга хэмжээ авч болох талаар мэдээллэх болно.

“Anorexia” гэж юу вэ?

        Anorexia nervosa нь биеийн жин нэмэхээс айх, хооллох ба шингэн уухыг хязгаарладаг сэтгэл зүйн эмгэг юм. Anorexia-тай ихэнх хүмүүс нь хоолоор илчлэг авахыг хязгаарлаж жин хасахын тулд хэт их дасгал хийх, бөөлжих, туулгах эм уух зэргээр бие махбод болон сэтгэл зүйн өөрчлөлтөнд ордог.

“Би үргэлж хоолны калори-ийн талаар боддог. Би өөх тос, нүүр ус их агуулсан хүнсний бүтээгдэхүүнээс татгалзаж зөвхөн идсэний дараа зүгээр шүү гэж бодогдуулах хүнсийг хэрэглэдэг.”  - Anonymous; B-eat

“Bulimia” гэж юу вэ?

     Bulimia nervosa нь хэт их хооллох эмгэг бөгөөд ‘binge-purge’ шинжээр оношлогдно. “Binge” буюу удаан хугацааны турш тогтмол нэг дор их хэмжээгээр идэх бол “purge” нь хэт их дасгал хийж калори шатаах, хүчээр бөөлжих, эм уух зэргээр хоолыг буцаан гаргах шинж юм. Гэвч ихэнх bulimia эмгэгтэй хүмүүс нь хэвийн жинтэй байдаг учраас оношлоход хүндрэлтэйгээс гадна ядарч сульдах, ходоод гэдэсний зам өвчлөх, хэвлийгээр өвдөх, сарын тэмдгийн хэм алдагдах зэрэг шинж илэрч болно.

“Би хоолны газар, гал тогоо, хөргөгчөөр эргэлдэж аль болох хурданаар чадах бүх хэмжээгээрээ идэж дотор байгаа нүхээ дүүргээд жаргалтай болох гэж хичээдэг. Ингэж идсэний дараа бие махбод, сэтгэл санаа хямарч  өөрийгөө өвтгөхөд хүрдэг.” – Anonymous; B-eat

“Binge eating disorder” гэж юу вэ?

    Маш их хэмжээний хоол, уух зүйлийг ямар ч хяналтгүйгээр их идэх, хоол идэхэд донтох эмгэг юм. Энэ эмгэг нь хурдан идэх, хэт дүүрэн таагүй мэдрэмж төрөх хүртэл идэх, өлсөөгүй ч их хэмжээгээр идэх, идэж байгаадаа санаа зовж ичин ихэвчлэн ганцаараа хооллох зэрэг зарим шинжээр илэрч болно. Bulimia эмгэгээс ялгаатай нь их идсэний дараа түүнийгээ хүчээр гаргадаггүй. 

“Идэхээ болих нь миний бие махбод үүнээс цааш чадахгүй нь гэх хүртэл юм. Жинхэнэ би толгой дотор минь байгаа ч хийж буй зүйлээ болиулах чадалгүй нь үнэхээр аймшигтай.” – Anonymous; B-eat

 

Хооллолтын эмгэгүүд таны амны хөндийд хэрхэн нөлөөлөх вэ?

   Витамин, тэжээлийн хэрэглээний гажгийн хамгийн том сөрөг нөлөө нь таны биеийг хэвийн үйл ажиллагаа явуулахад саад болох юм. Энэ нь амны хөндийг дараах өөрчлөлтөд хүргэнэ.

  • Паалангийн элэгдэл
  • Ам хуурайших
  • Шүлсний булчирхай томрох
  • Уруул хуурайших, хагарах
  • Амны хөндий шархлах, гэмтэх
  • Шүд цоорох
  • Шүд мэдрэгших
“Хоолыг тогтмол бөөлжиж гаргаснаар ходоодны хүчлийн нөлөөгөөр шүдний паалан элэгдсэн.”


 

Шүдний эмчилгээний баг нь хэрхэн хооллолтын эмгэгийг илрүүлж, үүнд ямар арга хэмжээ авах вэ?

Шүдний эмч, эрүүл ахуйч, сувилагч нар нь хооллолтын эмгэгийн эт үед илрүүлэх нь маш чухал.

   Амны хөндийн  үзлэгээр хатуу, зөөлөн эдийн байдал, шүдний элэгдэл ба хүчээр бөөлжсний улмаас амны хөндийд механик гэмтэл үүссэн эсэхийг ажиглана. Хэрэв амны хөндий болон биеийн ерөнхий байдлын үзлэгээр хоололтын эмгэгтэй гэж таамаглаж буй тохиолдолд эмч тантай ярилцах ба фторын агууламж өндөртэй шүдний оо, түрхлэг, цоорлын эмчилгээ шаардлагатайг хэлнэ.

   Эмнэлгийн мэргэжилтэнтэй илүү нээлттэй,  зовиур шинж тэмдгээ тодорхой тайлбарласнаар танд туслах, цаашдын арга хэмжээг авах боломжтой болно. Эмч таны зовиур шинж тэмдгийг шүүмжлэхгүй ба тусалж эмчлэхийг зорих юм.

 

Хэрвээ та хооллолтын эмгэгээр шаналж амны хөндийд аль нэг шинж тэмдэг нь илэрч байгаа бол бидэнтэй холбогдоорой.

Эх сурвалж: ResearchGate.net

Бусад мэдээ

Хооллолтын эмгэгүүд таны амны хөндийд хэрхэн нөлөөлөх вэ?
“Би үргэлж хоолны калори-ийн талаар боддог. Би өөх тос, нүүр ус их агуулсан хүнсний бүтээгдэхүүнээс татгалзаж зөвхөн идсэний дараа зүгээр шүү гэж бодогдуулах хүнсийг хэрэглэдэг.” - Anonymous; B-eat
2022-01-13
Шүдний хэт мэдрэгшилт яагаад үүсдэг вэ? Хэрхэн эмчилэх вэ?
Заримдаа зайрмаг идэх үед эсвэл өглөөгүүр кофе жоохон балгах үед шүд хагаташих эсвэл ягинах мэдрэмж төрдөг үү? Шүдээ угаах үед эсвэл чигчлэх үед хөндүүрлэдэг үү? Энэ бүх шинж тэмдэг танд илэрдэг бол таны шүд хэт мэдрэгшээд байгаа юм байна.
2020-07-21
Шүд хэт мэдрэгших өвчний тархалт
Chabanski and Gillam (1997) нарын судалгаагаар шүд хэт мэдрэгших өвчний тархалт нь аль ус орон гэдгээс мөн тухайн судалгаа явуулсан аргачлалаасаа хамаарч дунджаар 8-38% гэж үзсэн байна. АНУ-ын хувьд шүдний хэт мэдрэгшилд өртсөн хүмүүсийн тоо 40 сая гаран байна. (Kanapka 1990)
2020-07-21